درمان وسواس فکری (OCD)

این که گاهی یک کار را به طور مکرر انجام می‌دهیم بی آن که لازم باشد، مانند تمیز کردن بیش از حد خانه یا این که به یک چیز به طور مداوم فکر می‌کنیم، می‌تواند هشداری برای ابتلا به وسواس باشد. این اختلال در روانشناسی، به‌ اختلال ‌وسواسی‌-جبری(Obsessive-Compulsive Disorder) مشهور است که به آن وسواس فکری-عملی یا OCD نیز می‌گویند.
نشانه های وسواس فکری

انواع وسواس

4 نوع شایع وسواس فکری-عملی در جهان وجود دارد که می‌تواند با توجه به فرهنگ و شرایط هر جامعه متفاوت باشد. این وسواس‌ها شامل یک سری افکار وسواسی می‌شوند که در اثر آن رفتارهای خاصی بروز پیدا می‌کنند.
وسواس شست و شو

وسواس شست و شو

این نوع وسواس مربوط می‌شود به افکار وسواسی مربوط به آلودگی و میکروب‌ها. در این نوع وسواس اعمالی مثل مسواک زدن، دوش گرفتن و شستن دست‌ها به صورت مکرر تکرار می‌شوند و برای انجام هر کدام نیز قواعد خاصی مشخص می‌شود. از طرفی برای جلوگیری از آلودگی به میکروب‌ها از دستکش بیش از حد استفاده شده یا به طور کلی از قرارگیری در محیط اجتماعی جلوگیری می‌شود.
وسواس تردید-وظیفه شناسی

وسواس تردید-وظیفه شناسی

وسواس تردید و وظیفه شناسی بر پایه این تفکر که ممکن است مقصر جلوه داده شویم یا به طور کلی آدم بدی شناخته شویم، شکل گرفته است؛ به همین دلیل منجر به رفتارهای وسواسی گوناگونی می‌شود که در عملکرد روزانه اختلال ایجاد می‌کند؛ مانند: بررسی چندین باره یک پروژه آماده تحویل قبل از تحویل به مدیر یا بر هم زدن یک قرار دوستانه درست قبل از قرار به این دلیل که احساس می‌کنیم شاید آنقدر که باید باعث نشویم به دیگران خوش بگذرد.
وسواس چک کردن

وسواس چک کردن

وسواس چک کردن شامل اعمالی از جمله: چک کردن مداوم شیر گاز و قفل در، تماس مداوم با عزیزان برای اطمینان از سلامتی آن‌ها و چکاپ مکرر برای سنجش میزان سلامتی خود، می‌شود و پشت این رفتارها افکاری مثل ترس از رخداد یک فاجعه، ترس از بیماری و ترس از محکوم شدن وجود دارد.
وسواس کندی-تکرار

وسواس کندی-تکرار

این وسواس در رفتارهایی نمود پیدا می‌کند که چندین بار تکرار می‌شوند و از بیرون دلیل و منطق خاصی ندارند؛ بلکه گویا یک قرارداد شخصی هستند؛ مثل: خواندن 5 باره یک پاراگراف از یک کتاب، تکرار چندباره یک جمله خاص بعد از خروج از منزل، یک بار بلند شدن و نشستن قبل از هر نشستنی و تکرار برخی از حرکات بدن مثل ضربه زدن روی میز، چشمک زدن و... .

تفاوت وسواس فکری و وسواس عملی در چیست؟

وسواس‌ یا فکری یا عملی یا ترکیبی از هر دو است. وسواس‌ فکری به همان مزاحمت‌های ذهنی ناخواسته و غیرارادی مثل عقاید، تصاویر ذهنی و افکار می‌گویند مثل افکار مزاحم جنسی یا ترس از آلوده شدن و وسواس‌ عملی، همان اعمال خودخواسته‌ و مکرری هستند که برای آرام کردن ذهن انجام می‌شوند؛ مانند: شستن بیش از حد دست‌ها، چک کردن مکرر اجاق گاز.

آیا وسواس فکری-عملی قابل درمان است؟

بله. امکان درمان وسواس با مشاوره روانشناسی، وجود دارد. در جلسات درمانی می‌توانیم روی روش‌های مدیریت علائم خود تمرکز کنیم که درمانگر به ما آموزش می‌دهد. وسواس نه تنها قابل درمان است؛ بلکه واجب است که درمان شود؛ چرا که از بین رفتن کامل علائم بدون درمان، امکان پذیر نیست. جالب است بدانید حدود 3 نفر از 4 نفری که برای درمان وسواس اقدام می‌کنند، به نتایج مثبتی می‌رسند و تنها کسانی که نتوانند یا نخواهند که پایبند به درمان باشند، از جلسات مشاوره نتیجه نمی‌گیرند.

روش‌های درمان وسواس

خبر خوب در مورد وسواس این است که قابل درمان است. درمان می‌تواند به کنترل علائم کمک کند تا کیفیت زندگی به طور کلی بهبود یابد. بسته به شدت یا نوع مساله، ممکن است درمان‌های متفاوتی توصیه شود؛ اما دو درمان اصلی برای وسواس وجود دارد: روان درمانی و دارو درمانی که گاهی اوقات نیز برای تأثیر بیشتر، ترکیب می‌شوند.

روان درمانی

هدف روان درمانی کمک به شناسایی و تغییر احساسات، افکار و رفتارهای ناسالم است. انواع مختلفی از روان درمانی وجود دارد. رایج‌ترین و مؤثرترین انواع آن برای درمان OCD عبارتند از:
  • درمان شناختی-رفتاری (CBT): درمان شناختی-رفتاری کمک می‌کند تا افکار و رفتارهای نادرست جای خود را به باورهای منطقی و واکنش‌های مثبت بدهند و عادات سالمی با انجام تمرین‌ها و یادگیری مهارت‌هایی شکل بگیرند.

  • پیشگیری از مواجهه و پاسخ (ERP): مسیر این نوع درمان کاملا تعاملی است که با همراهی شما تمرین‌هایی انجام می‌شود تا زمانی که بر افکار و رفتارها تسلط پیدا کنید و بتوانید از این به بعد تصمیمات درستی گرفته و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.

  • درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT): این نوع درمان شما را همراهی می‌کند تا یاد بگیرید که افکار وسواسی را فقط به عنوان افکار بپذیرید و قدرت را از آن‌ها سلب کنید. یک درمانگر ACT به شما کمک می‌کند تا با وجود علائم OCD یاد بگیرید که زندگی معناداری داشته باشید.

دارو درمانی

اگر روان درمانی به درمان OCD شما کمک نکند، یا اگر OCD شما نسبتاً شدید باشد، ممکن است به دارو نیاز داشته باشید. این داروها به افزایش میزان سروتونین در بدن شما کمک می‌کنند.

تست وسواس فکری

گاهی ممکن است احساس کنیم به دلیل اهمیتی که به جا نگذاشتن وسایل، خاموش بودن گاز و مرتب بودن اتاقمان می‌دهیم، وسواس داشته باشیم یا در باور ما این شکل گرفته باشد که وسواس فقط شست‌وشوی بیش از حد است.
برای سنجش و تمایز قائل شدن بین رفتارهای وسواسی و عادی، تست وسواس فکری مادزلی را به صورت رایگان در اختیار شما گذاشته‌ایم. تست اختلال وسواس فکری OCD مادزلی که به MOCI مشهور است، در 30 سوال ابعاد مختلف وسواس را از جمله، آلودگی، کندی و تکرار، چک کردن و تردید می‌سنجد. برای شروع تست، کلیک کنید.

کتاب برای درمان وسواس

همانطور که می‌دانید تنها خواندن کتاب به درمان وسواس نمی‌انجامد؛ اما دو کتاب را به شما معرفی می‌کنیم که در کنار تراپی و دیگر درمان‌های وسواس می‌تواند کمک کننده باشد.
کتاب کشف و خنثی کردن تله‌های فکری وسواس
نویسندگان: اشتفان موریتس و ماریت هاوشیلت
مترجم:مسعود چینی‌فروشان
انتشارات ارجمند
کتاب رهایی از افکار وسواسی
نویسندگان: کریستین پوردون و دیوید کلارک
مترجمان :زهرا اندوز و حسن حمیدپور
انتشارات ارجمند

عوارض عدم درمان اختلال وسواسی-جبری

تبعات بلند مدت این اختلال باعث می‌شود که فرد دچار سایر بیماری‌های جسمی و روانی شود که عبارتند از:
  • ابتلا به بیماری پوستی
  • پیر شدن پوست در اثر شست‌وشوی مداوم دست‌ها
  • استرس و اضطراب
  • عقب ماندن از زندگی به دلیل اختصاص بخش زیادی از روز به انجام اعمال وسواس گونه
  • بروز مشکلات عاطفی و شخصی با اطرافیان
  • برانگیختن احساس ترحم یا نفرت در دیگران

حواسمان باشد!


اکثر‌ افراد مبتلا به وسواس فکری-عملی نشانه‌های وسواس خود را به این دلیل که از قضاوت می‌ترسند، از دیگران پنهان می‌کنند. در این مورد لازم است ارتباط درمانی محکمی بین مراجعه کننده و مشاور برقرار شود تا او نشانه‌های خود را به صورت واضح بیان کند. شما هر چقدر بخواهید به این افکار فکر نکنید، این افکار بیشتر در ذهنتان تداعی می‌شوند و در درمان شناختی- رفتاری به شما کمک می‌شود که خطاهای شناختی خود را کنار بگذارید و افکارتان را مدیریت کنید.

فرآیند درمان وسواس چگونه است و در آن به چه موضوعاتی پرداخته می‌شود؟

مشاوره وسواس با شناسایی و ریشه‌یابی علت وسواس، سعی در به کارگیری تکنیک‌هایی برای درمان دارد، مانند:

  • جایگزین کردن فکر اضطراب‌زا با یک فکر دیگر
  • مشغول نگه‌داشتن خود به انجام کارهای دیگر
  • تلاش برای دور شدن از افکار مزاحم
  • انجام فعالیت‌هایی مانند ورزش
  • تعیین بازه زمانی برای افکار

نتایج درمان وسواس با مشاوره:


  • کاهش اضطراب
  • از بین بردن یا کاهش افکار منفی
  • کاهش افکار وسواس گونه و رفتارهای اجباری
  • احساس کنترل بیشتر روی اعمال و افکار
  • کاهش ترس‌ها
مشاوره آنلاین با بهترین مشاوران فارسی زبان
جلسه پیش مشاوره رایگان
رزرو وقت مشاوره
دکتر مصطفی زارعان
مشاوره آنلاین با بهترین مشاوران فارسی زبان
جلسه پیش مشاوره رایگان
رزرو وقت مشاوره
دکتر مصطفی زارعان

درمان وسواس برای ایرانیان خارج از کشور

با توجه به این که برخی از افکار و اعمال وسواسی ممکن است از باورهای مذهبی یا سنتی جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، نشأت گرفته باشد، یک روانشناس که با این باورها آشنا باشد، بهتر می‌تواند ما را راهنمایی کند. به همین دلیل مشاوران فارسی زبان متخصص در درمان وسواس، از طریق سیمیاروم در هرجای جهان که باشید، در دسترس شما هستند. برای رزرو وقت مشاوره می‌توانید با راهنمایی کارشناسان ما، با مناسب‌ترین مشاور طبق ترجیحات خود ارتباط برقرار کنید.


سوالات متداول مشاوره وسواس

بله. مشاوره روانشناسی بدون تجویز دارو می‌تواند تا حد بسیار زیادی علائم وسواس را کاهش دهد به این شرط که به تکالیف جلسات درمان متعهد باشید و دوره مشاوره را رها نکنید.

به صورت قطعی خیر. وسواس به مرور زمان و طبق باورها و تصورات ذهنی ما به وجود می‌آید. به همین دلیل تغییر این الگوها نیازمند دانشی است که از طریق راهنمایی‌های یک تراپیست می‌توان به آن دست یافت و درمان‌های خانگی ممکن است در مدت زمان کوتاه عمل کرده و کمی از شدت علائم کم کنند؛ اما همه چیز می‌تواند بازگشت‌پذیر باشد.

روانشناس شما ممکن است بر اساس روش‌هایی مانند درمان شناختی-رفتاری یا نوروفیدبک و بدون تجویز دارو به درمان وسواس شما بپردازد. این بستگی به نوع وسواس شما و رویکرد مشاورتان دارد.

اولین اقدام این است که او را بابت رفتار یا افکارش سرزنش یا تنبیه نکنید و در اقدام بعدی بهتر است او را تشویق یا همراهی کنید تا در جلسات مشاوره روانشناسی شرکت کند. این مناسب‌ترین راهی است که می‌توانید به او کمک کنید. راجع به نگرانی‌های او نیز بهتر است، تحقیقاتی درباره مشاور یا سرویس مشاوره انجام داده تا خیال او بابت اطمینان از اعتبار آن‌ها راحت باشد.
رزرو مشاوره آنلاین وسواس با روانشناسان خبره سیمیاروم
با توجه به نشانه‌های وسواس و حساسیت‌هایی که در فکر یا عمل وجود دارد، درمان وسواس به صورت آنلاین می‌تواند، آرامش بیشتری ایجاد کرده و نگرانی‌ها را کمتر کند. درباره این موضوع و نگرانی‌هایی که ممکن است درباره اثربخش بودن مشاوره آنلاین یا مناسب بودن مشاور برای خود داشته باشید، می‌توانید از طریق راه‌های ارتباطی موجود در تماس با ما، از کارشناسان ما سوالات خود را بپرسید.
در انتخاب تراپیست مناسب نیاز به کمک دارید؟
می‌توانید جهت انتخاب تراپیست مناسب با ما یک جلسه پیش‌مشاوره رایگان داشته باشید.