فهرست مطالب
خانه » مشاوره کودک و نوجوان »
نگهداری از کودک یکی از چالشهای مادری در دنیای امروز است. دغدغههای مالی و البته تلاش برای حضور در اجتماع باعث شده که بسیاری از مادران حضوری فعال در اقتصاد پیدا کنند. این منجر میشود که نگهداری از کودک به دغدغه بزرگی برای خانوادهها تبدیل شود. آیا باید کودک را به پدربزرگ و مادربزرگها سپرد؟ او را به مهدکودک فرستاد یا پرستار کودک استخدام کرد؟
مزایا و معایب هر یک از این روشها موجب سردرگمی بسیاری از مادران شاغل شده است. در ادامه تلاش میکنیم به بررسی هر یک از این گزینهها بپردازیم و تصویر بهتری از آن ارائه دهیم.
مهدکودک بهتر است یا مادربزرگ؟
برای انتخاب بین این دو باید فاکتورهای زیادی را در نظر بگیرید. مجموع این فاکتورها میتواند باعث شود که انتخاب یکی بر دیگری ارجح باشد.
برای مثال سن فاکتور مهمی در روش نگهداری از کودک است. کودکان خردسال، تا قبل از 3 سالگی، به بودن در محیط خانه، نگهداری توسط یک فرد آشنا و خانواده نیاز دارند. بنابراین، در این سن ماندن در کنار پدربزرگ و مادربزرگ گزینه ارجحی است.
بودن در کنار خانواده و احساس صمیمیت و نزدیکی با آنها موجب میشود که کودک با حس امنیت رشد کند. پدربزرگها و مادربزرگها علاقه زیادی به نوه خود دارند و به او محبت بیدریغ میکنند. این باعث میشود که کودک از نظر روانی و عاطفی تأمین شود و والدین نیز امنیت خاطر بیشتری نسبت به شرایط فرزند خود دارند.
نکاتی در مورد نگهداری از کودک توسط مادربزرگ و پدربزرگ
مهمترین مشکلی که شاید در مراقبت از کودک توسط پدربزرگ و مادربزرگ دیده شود، دو تربیتی شدن کودک است. همانطور که گفتیم پدربزرگ و مادربزرگها علاقه زیادی به نوههای خود دارند. این ممکن است باعث شود که بچهها در کنار آنها هیچ محدودیتی نداشته باشند. کودک میتواند در خانه مادربزرگ هر چیزی بخورد، تا هر ساعتی تلویزیون ببیند، شکلات و بستنی بخورد، به هر چیزی دست بزند و دهها مورد دیگری که شاید در خانه والدین ممنوع است.
بسیاری از والدین پس از مدتی با کودکی روبهرو میشوند که از مادربزرگ و پدربزرگ حرفشنوی بیشتری دارد، برای برگشت به خانه مقاومت میکند و لوس شده است.
پدربزرگها و مادربزرگها بیشتر با بچهها بازی میکنند، کمتر ممکن است به آنها پرخاش کنند و محبت زیادی به آنان میکنند. حرفشنوی از مادربزرگ و پدربزرگ و امتناع از برگشتن به خانه میتواند به این دلیل باشد. پس راه چاره این است که شما هم ساعتی را به بازی با فرزندتان بگذرانید. به او محبت بکنید و در آغوشش بکشید و در برابر اشتباهاتش با صبوری بیشتری برخورد کنید.
برای لوس شدن کودک باید کمی قاطعتر برخورد کنید. وجود قوانین دوگانه و مرزهای نامشخص به نفع فرزندتان نیست و در آینده او را دچار مشکل میکند.
این مشکل را خیلی راحت میتوان با گفتوگویی قاطع برطرف کرد. قبل از اینکه در مورد نگهداری از کودک توسط مادربزرگ تردید کنید، ابتدا با آنها در مورد اصول آموزشی خودتان صحبت کنید و به آنها تأکید کنید که رعایت نکردن این امور پیامد بدی در آینده فرزندتان دارد.
یکی از دیگر مشکلات نگهداری کودک در کنار پدربزرگ و مادربزرگ این است که تعامل کودک با همسالان خود کمتر میشود. تحقیقات ثابت کرده است که مهارتهای اجتماعی کودکان سهسالهای که در کنار پدربزرگ و مادربزرگ بودهاند در مقایسه با کودکانی که در مهدکودک نگهداری شدهاند، به طرز مشهودی کمتر است. اگر در خانواده شما کودکی همسن فرزندتان وجود داشته باشد و آنها در کنار یکدیگر هستند، این مشکل تا حدی برطرف میشود.
اما اگر فرزند شما تنها کودک خردسال خانواده است، برای ارتباط او با همسالانش زمان صرف کنید. او را در روزهایی که کمتر مشغله دارید به پارک و شهربازی ببرید. زمینه تعامل او با همسالانش را فراهم کنید و اجازه دهید در کنار دیگر کودکان رشد کند.
در کنار تأمین آسایش فرزندتان، به فکر استراحت و آسایش مادر و پدر خود نیز باشید. شاید آنها به شما نه نمیگویند، اما مسلماً اقتضای سن آنها این است که به استراحت و آرامش بیشتری نیاز دارند. تمام بار نگهداری از فرزندتان را روی دوش آنها نگذارید.
مهدکودک بهتر است یا پرستار خانگی؟
اما همیشه شرایط به نحوی نیست که پدربزرگ و مادربزرگ قادر به نگهداری از کودک باشند. اگر اینطور است باید به گزینههای بعدی فکر کرد و بین آنها یکی را که برای کودک بهتر است انتخاب کرد.
پس از رد شدن گزینه مادربزرگها، استفاده از پرستار خانگی و مهدکودک به ذهن میرسد.
نگهداری از کودک در مهدکودک دارای این مزیت است که در آن از مربیان حرفهای استفاده میشود. همچنین، محیط کنترلشده، تحت نظارت دوربین و مدیر است. رفتارهای نامناسب با بچهها کنترلشده و به اطلاع والدین و مدیریت میرسد. بنابراین احتمال اینکه فرزندتان مورد آزار قرار گیرد کمتر است. البته این صرفاً در مورد مهدکودکهای مجاز و باکیفیت است. هر مهدکودکی ممکن است دارای این مزایا نباشد.
ماندن در مهدکودک باعث میشود که کودک در کنار سایر همسنوسالان خود قرار گیرد و به فردی اجتماعیتر و دارای مهارتهای بیشتر تبدیل شود.
آنچه در مهدکودک رخ میدهد صرفاً نگهداری از جسم و روح کودک است. با او بازی میشود و محیط شادی برای او فراهم میشود. در بیشتر موارد دخالتی در تربیت کودک نمیشود، مگر در مواردی که کودک در حال آسیب زدن به دیگران باشد. بنابراین، احتمالاً مشکلی که بیشتر در خانه مادربزرگها حس میشود، مانند لوس شدن، در مهدکودک رخ نمیدهد. اما مسئله تربیت سایر کودکان به قوت خود باقی است. کودکان با تربیتهای مختلف از خانوادههای مختلف در یک جمع قرار میگیرند و ممکن است از یکدیگر یادگیری منفی داشته باشند.
نکاتی در مورد نگهداری از کودک در مهدکودک
بهتر است فرزندتان را تا 3 سالگی در کنار خودتان یا یک آشنای معتمد نگهداری کنید. پس از این سن، تا 6 سالگی، کودک از بودن در محیطهای اجتماعی و بازی با همسالان خود سود میبرد. بااینحال، این مزایا در هر مرکزی به دست نمیآید.
سابقه مهدکودک و رضایت والدین را بررسی کنید.
مدرک مربیان و ارتباط آن با حوزه کودک را بررسی کنید. یک مربی بیحوصله آسیب زیادی به روان فرزندتان وارد میکند.
در مورد مهارتهایی که قرار است به فرزندتان آموزش دهند، سؤال کنید. این مهارتها باید همسو با نیازهای فرزندتان و تربیت شما باشد.
شیوههای تربیتی مهدکودک، وجود کودکان مشکلدار و سطح اجتماعی سایر خانوادهها را بررسی کنید.
ساعت نگهداری باید با برنامه شما همخوانی داشته باشد. اگر فرزندتان مجبور شود ساعتی به تنهایی در حیاط منتظر شما بماند، انتخاب این مهدکودک ایده خوبی نیست.
نکاتی در مورد نگهداری از کودک توسط پرستار خانگی
پرستار خانگی نیز میتواند گزینه دیگری برای مراقبت از کودک باشد. این گزینه مناسب کسانی است که امکان کمک گرفتن از خانواده را ندارند، درعینحال به محیط مهدکودک نیز اعتماد ندارند یا آن را برای فرزند خود بسیار زودهنگام میدانند.
اما در انتخاب پرستار کودک باید نکات زیادی را در نظر بگیرید، از جمله:
همیشه بهتر است از یک دوست یا آشنای مطلع به امور کودکان برای پرستاری از فرزندتان کمک بگیرید. اگر به استخدام پرستار مایل هستید، از مدرک معتبر و مرتبط با کودکان و نیز داشتن سابقه، رضایتنامه والدین قبلی و تجربه او مطمئن شوید.
بهترین سن برای پرستار جهت نگهداری از کودک 28 تا 45 سال است.
از او بخواهید شماره تماس والدین قبلی را به شما بدهد. حضوری با آنان صحبت کنید و از شرایط خود کودک آنان مطمئن شوید.
شماره تماس اطرافیان پرستار را نیز برای مواقع ضروری دریافت کنید.
پس از استخدام پرستار، او را بهطور ناگهانی با کودک تنها نگذارید. در حضور والدین، فرصت آشنایی به او و کودک بدهید تا فرزندتان بهتدریج به او عادت کند.
بهتر است پرستاری را انتخاب کنید که خود تجربه مادری دارد و میتواند نیازهای جسمی، روحی و اولیه کودک را برطرف کند.
به دلیل دلبستگی کودک، تعویض مداوم پرستار ایده خوبی نیست. پرستار باید مانند مادر دوم کودک باشد.
محیط خانه را با نصب دوربینهای امنیتی برای کودک امن کنید. این مسئله حتی برای کودکانی که قادر به توضیح وقایع روز هستند نیز اهمیت دارد. در بسیاری از موارد افراد آزارگر با تهدید کودک را وادار به سکوت میکنند. همچنین، لازم است به پرستار اطلاع داده شود که تمام محیط خانه توسط دوربین و ضبط صدا کنترل میشود. این باعث میشود که پرستار عملکرد بهتری در ارتباط با کودک داشته باشد.
شیوه تربیتی خود را با او تنظیم کنید. اگر قانونی در مورد رفتار، خوراک، خواب و سایر امور کودک وجود دارد از او بخواهید آن را رعایت کند. در مورد نحوه تشویق و تنبیه نیز با پرستار هماهنگ شوید. برای مثال، در صورت نیاز به تنبیه از او بخواهید از کودک بخواهد چند دقیقهای در اتاقش بماند و با اسباببازیهایش بازی نکند.
معایب و مزایای روشهای نگهداری از کودک
بهطور خلاصه، هر روش دارای مزایا و معایب زیر است:
مزایای مادربزرگها
- رسیدگی دلسوزانهتر
- حمایت عاطفی و روانی
- مناسب برای کودکان زیر سه سال به دلیل نیازهای عاطفی و روانی آنان
- امنیت روانی مادر
معایب مادربزرگها
- تداخل تربیتی و احتمال لوس شدن کودک
- بیحوصلگی به دلیل سن بالا
- اجتماعی نشدن کودک و عدم ارتباط با همسالان
- عدم قاطعیت در تربیت
- اختلاف نسلها و تفاوت فکر
مزایای مهدکودک
- محیط امن و کنترلشده
- استفاده از مربیان کارآزموده با مدارک مرتبط با پرورش کودک
- یادگیری مهارتهای اجتماعی در تعامل با همسنوسالان
معایب مهدکودک
- رفتارهای خشن مربی
- احتمال عدم رسیدگی مناسب در صورت انتخاب مهدکودک غیرمجاز
- برآورده نشدن نیازهای جسمی و روحی بهخصوص در کودکان زیر سه سال
- یادگرفتن کلمات و رفتارهای زشت از سایر کودکان
- احتمال شیوع بیماریهای واگیردار
- احتمال بروز مشکلات روانی مثل اضطراب اجتماعی در کودک
مزایای پرستار کودک
- امکان نگهداری از کودک در محیط آشنای خانه و بدون نیاز به جابهجایی محیط
- امکان انجام برخی از امور خانه و ماندن زمان و انرژی بیشتر برای مادر جهت وقت گذراندن با فرزندش پس از ساعت کار
- امکان درخواست انجام نکات تربیتی، غذایی، روانی و جسمی برای کودک بدون تعارف و خجالت
- کنترل از راه دور با وجود دوربینهای مداربسته
معایب پرستار
- احتمال آسیب و بدرفتاری
- نگرانی در مورد امنیت خانه
- احتمال نیاز به تعویض مداوم پرستار
- پرهزینه بودن
سخنی از سیمیاروم
مادران شاغل استرس و نگرانیهای زیادی دارند. عذاب وجدان تنها ماندن فرزند را نیز باید به آن اضافه کرد. با رعایت نکات مهم در مراقبت از سلامت جسم و روان کودک، تحقیق و بررسی و پر کردن خلأهای روانی و عاطفی کودک پس از ساعت کار میتوان این نگرانی و عذاب وجدان را تا حد زیادی برطرف کرد.
هر یک از روشهای فوق در نگهداری از کودک با مزایا و معایبی همراه هستند. آنچه اهمیت دارد این است که روشی را انتخاب کنید که در درجه اول به نفع کودک باشد. شرایط خانواده را در نظر بگیرید و هر روشی را که برای مراقبت از فرزندتان در زمان نبود خودتان انتخاب کردید، با دقت و وسواس زیاد در مورد آن تحقیق کنید.
همچنین، میتوانید ترکیبی از ماندن در کنار مادربزرگ و نگهداری در مهدکودک را برای فرزندتان انتخاب کنید. این باعث میشود که کودک از مزایای هر دو بهرهمند شود. ماندن در خانه مادربزرگ او را با مهر و محبت بیدریغ سرشار میکند و رفتن به مهدکودک به او مهارتهای اجتماعی را میآموزد. میتوانید چند روز در هفته فرزندتان را به مهدکودک بسپارید تا او در کنار همسالانش باشد و مادربزرگ/پدربزرگ نیز استراحتی داشته باشند.
بهعلاوه، این را فراموش نکنید که هیچ از این روشها، حتی بهترین آنها برای فرزندتان، جای خالی شما را پر نمیکند. کودک به حضور والدین، بهویژه مادر، و ارتباط عاطفی با آنان نیاز دارد. صرف داشتن ساعتهای خوب و شاد، بازی و ارتباط با همسالان، مجوز این نیست که پس از بازگشت از کار فرزندتان را با تلویزیون و بازیهای دیجیتال سرگرم کنید.
پس از اتمام کار و گرفتاریهای روزمره، ساعتی را به فرزندتان اختصاص دهید و در این مدت ارتباط باکیفیتی را با او داشته باشید. با برنامهریزی دقیق، میتوانید از پس وظایف شغلی و خانوادگی خود برآیید. در این راه، از همسرتان نیز کمک بگیرید. نگهداری از کودک وظیفه هر دو والد است. هر دوی شما باید در این کار مشارکت فعال داشته باشید و ارتباط عاطفی خوبی با او برقرار کنید.
- با او بازی کنید.
- به تکالیفش رسیدگی کنید.
- با او در مورد امور روزانهاش حرف بزنید.
- از او در مورد چیزهایی که در طول روز رخ داده است بپرسید.
- یک روز از هفته را به تفریح خانوادگی اختصاص دهید و تمام روز در کنارش باشید.
توجه کنید که خانه کثیف و ظرفهای شسته نشده، بالاخره مانند روز اول تمیز میشوند. اما روان آسیبدیده و فاصله ایجادشده بین شما و فرزندتان بهسختی مانند روز اول ترمیم میشود. برای داشتن ارتباط با کیفیت با فرزندتان تلاش کنید.
امیدواریم که به بسیاری از سؤالات و ابهامات شما در مورد گزینههای نگهداری از کودک پاسخ داده باشیم. چنانچه سؤال یا ابهامی برای شما باقی مانده است، در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
منابع:
