روانشناسی نوجوانان و هر آنچه باید در مورد آن بدانید

از یک نوجوان بپرسید که چه چیزهایی برایش آزاردهنده است و لیست بلندبالایی از پاسخ ها را دریافت می­کنید که برطرف کردن آنها هدف نهایی حوزه روانشناسی نوجوانان است، مسائلی از قبیل:

مشکلات با دوستان، مشکلات با والدین، اضطراب برای مسائل مالی و آینده. در کنار این ها مسائل حادتری هم مثل سومصرف مواد، روابط آسیب زا و افسردگی ممکن است وجود داشته باشد.

چنین شرایطی هر روز نوجوانان را تحت تاثیر قرار می­دهد و تاثیرات طولانی مدتی بر سلامت آن ها می­گذارد.

بسیاری از نوجوانان با مشکلات و بحران های زیادی روبرو می­ شوند اما نمی­خواهند و یا نمی­دانند با چه کسی در مورد آن صحبت کنند.

ایجاد محیطی امن برای گفتگو، کار کردن با نوجوان برای حل مشکلاتش و کمک برای اتخاذ تصمیمات مثبت و سالم در زندگی، حوزه تخصصی مشاور نوجوان است.

آیا ترس نوجوانان از ملاقات با روانشناس در جلسات مشاوره و روانشناسی نوجوانان طبیعی است؟

مهم نیست چند ساله باشید، نوجوان یا پیر! تقریبا همه برای ملاقات با روانشناس میزانی از ترس و اضطراب را تجربه می­کنند.

دکتر مارگارت نیکولز، روانشناس و روان درمانگر، در این باره می­گوید:

«این که شما برای جلسات مشاوره و درمان مضطرب باشید، نه تنها عادی و طبیعی است، بلکه حسی است که درمانگر کاملا انتظار دارد که تجربه کنید.»

واقعیت این است که رابطه درمانی ممکن است عجیب به نظرتان برسد!

از این جهت که شما می­خواهید در مورد مسائلی که ناراحت یا مضطربتان می­کنند و یا از بیانش احساس شرم و خجالت می­کنید با یک شخص غریبه صحبت کنید، در حالی که شاید این مشکلات را به نزدیک ترین اشخاصی هم که می­شناسید نگویید!

اما واقعیت دیگری هم وجود دارد: یک درمانگر متخصص به شما کمک می­کند برای بیان احساسات و داستان هایتان احساس راحتی و آسودگی کنید و واقعا می­تواند به شما در حل کردن مسائلتان کمک کند!

دکتر آندرا ریسی، مشاور، می­گوید:

 در جلسات مشاوره با نوجوانان، آنها اغلب می­ترسند که روان درمانگر مشکلاتشان را به افراد دیگری بگوید یا رازشان را فاش کند.

این ترس هم طبیعی است، اما قانون رازداری اصل مهمی در درمان است و کاملا مشخص می­کند که درمانگران حق ندارند هیچ یک از موضوعاتی که در مورد خودتان مطرح می­کنید را برای دیگران بازگو کنند، مگر در موارد خاص و برای افرادی خاص و مشخص.

اگر به مشاور نوجوانان مراجعه کنم، یعنی دیوانه شده ام؟

یکی از مشکلات نوجوانان برای ملاقات با مشاور و روانشناس ترس از برچسب دیوانه یا روانی خوردن به واسطه دوستان یا آشنایان است.

در واقع حداقل یک نفر از هر پنج نوجوان (حدود20 درصد) مشکلاتی در رابطه با سلامت روانشان تجربه می­کنند و به مشاور مراجعه می­کنند.

همچنین روانشناسی نوجوانان در سال های اخیر در کل دنیا مورد توجه فعالان حوزه بهداشت و سلامت بوده است.

روانشناسان و روان درمانگران مشکلات سلامت روان را مثل سایر بیماری های جسمی درمان می­کنند.

برای مثال اگر دستتان بشکند ممکن است به یک ارتوپد مراجعه کنید.

اگر گوش درد داشته باشید، به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه می­کنید.

به همین ترتیب، اگر افسرده و مضطرب هستید، یا نیاز دارید با کسی صحبت کنید، به یک روانشناس مراجعه می­کنید.

در جلسات مشاوره و روانشناسی نوجوانان چه می­ گذرد؟

معمولا نوجوانان نمی­دانند که جلسات مشاوره و روان درمانی چه روندی را طی می­کند و درمان چگونه است.

توضیحات ساده زیر به شما در فهم روند درمان کمک می­کنند:درمان در روانشناسی، راهی برای کمک کردن به مشکلی در زندگی است. شما با روان درمانگری ملاقات می­کنید که سوالاتی از شما می­پرسد و به شما گوش می‌دهد.

این فرآیند به روان درمانگر کمک می­کند تا بهتر متوجه شود که به چه چیزهایی نیاز دارید.

 در جلسات درمان ممکن است:

حرف بزنید:

 درمانگر از شما می­خواهد راجع به احساساتتان صحبت کنید. دوران نوجوانی پر از طوفان های هیجانی و احساسی است و حرف زدن راه سالمی برای ابراز احساساتتان است و به شما کمک می­کند حس کنید فهمیده شده اید و مورد پذیرش و احترام هستید.

تکالیفی به شما محول شود:

 درمانگران ممکن است به شما درس هایی در مورد احساساتتان، مهارت های مقابله کردن با مشکلات یا روبرو شدن با ترس هایتان بدهند تا بتوانید راحت­تر بحران های نوجوانی را پشت سر بگذارید.

 تمرین ها و تکالیف نوشتاری کمک می­کنند که این فعالیت ها جالب تر و جذاب تر باشند.

مهارت های جدیدی یاد بگیرید:

در جلسات روانشناسی نوجوانان ممکن است به شما مهارت هایی مثل ذهن آگاهی یا تنفس آرام آموزش داده شود. شما راه های جدیدی برای مقابله با ترس هایتان یا کم کردن استرس یا جرات‌مندی بیشتر یاد می­گیرید.

مشکلات خاصی را حل کنید:

 درمانگر از شما می پرسد که چگونه مشکلاتتان در مدرسه یا خانواده روی شما اثر می­گذارند و با همدیگر در مورد چگونگی حل کردن مشکلتان صحبت می­کنید.

روان درمانگران در چه مشکلاتی می­توانند به نوجوانان کمک کنند؟

یکی از دغدغه های نوجوانان این است که: «آیا درمانگر می­تواند در مورد مساله به خصوصی که دارم به من کمک کند؟»

روان درمانگران برای کمک به مردم در حل انواع مختلفی از مشکلات آموزش دیده اند.

درمانگران به نوجوانان کمک می­کنند که شرایط سخت زندگیشان را پشت سر بگذارند، مثل:

• مشکلات خانوادگی
• مشکلات مدرسه
• مورد قلدری قرار گرفتن
• مشکلات مربوط به سلامت
• مشکلات مربوط به مهاجرت

مطالعه مقاله جامع “مشاوره روانشناسی مهاجرت و هر آنچه باید در مورد آن بدانید” بهتون پیشنهاد میشه

ممکن است آنها به نوجوان در کنار آمدن با هیجانات سخت و دردناکش کمک کنند. هیجاناتی مثل:

• ناراحتی و غم
• خشم و عصبانیت
• نگرانی و اضطراب
• ترس های زیاد و غیرقابل کنترل
• عزت نفس و اعتماد به نفس پایین
• احساس شرم و خجالت، کمرویی

روانشناسی نوجوانان به شرایط خاص زیر نیز کمک می کند، مثل:

• اختلال نقص توجه و بیش فعالی (adhd)
• افسردگی
• وسواس و اضطراب
• اختلال های خوردن
• خودزنی
• ضربه های شدید زندگی یا تروماها
• رفتارهای مقابله ای و پرخطر

| مطالعه مقاله جامع “خودزنی در نوجوانان” حتما بهتون پیشنهاد میشه|

این حوزه به نوجوانان برای کنار آمدن با مشکلات روابطشان نیز کمک می­کند:

روابط عاشقانه و رمانتیک ممکن است باعث ایجاد اضطراب و استرس در نوجوانان شود.

رابطه میان والدین و نوجوان برای رشد سالم آنها حیاتی است، اما تغییرات دوران نوجوانی ممکن است این روابط را دچار چالش کند.

برای مثال ممکن است نوجوانان در مورد روابط عاشقانه نگران باشند و حتی برخی از نوجوانان استرس شدیدی را تجربه کنند. این تنش باعث ایجاد مشکلاتی در سلامت روان­شان می­شود و یا کیفیت زندگی­شان را کم می­کند.

روانشناسان می­توانند در ترک اعتیاد و عادات مخرب نیز به نوجوانان کمک کنند:

سو مصرف مواد می­تواند نتیجه ضربه های شدید روانی یا سواستفاده های روانی از افراد باشد. گاهی نوجوانان برای مقابله با محدودیت های خانه و مدرسه از مواد استفاده می­کنند.

سو مصرف مواد باعث ایجاد الگوهای مخرب و تاثیرات آسیب زا و طولانی مدت بر سلامت نوجوان است.

تشخیص هرچه سریع تر اعتیاد نوجوانان به درمان موثرتر آن کمک می­کند.

بلوغ و تاثیرات روانی خاص آن بر نوجوانان

بلوغ پر از تغییرات مختلفی است که فرد را از کودکی به بزرگسالی منتقل می­کنند. در مرحله بلوغ نوجوانان تغییرات بدنی و روانی زیادی را تجربه می­کنند که ممکن است باعث ایجاد سردرگمی، خشم یا رفتارهای سرکشانه شود.

برای گذر کردن از این مرحله آنها نیاز به حمایت و درک شدن توسط اطرافیانشان دارند.

متخصصان روانشناسی نوجوانان با این مرحله و تغییرات روانی آن آشنا هستند و به نوجوانان در سازگاری بیشتر با این مرحله کمک می­کنند.

برخی از تغییرات روانی ناشی از بلوغ عبارتند از:

نارضایتی از ظاهر بدنی و اعتماد به نفس پایین:

 پژوهش ها نشان می­دهد بسیاری از نوجوانان از بدن خود ناراضی هستند. دختران بیشتر نگران وزن و پسران نگران میزان عضله هایشان هستند.

افزایش نگرانی در مورد ظاهر بدنی، باعث کم شدن اعتماد به نفس در دختران و پسران نوجوان می­شود و آنها را نسبت به تایید همسالانشان حساس تر می­کند.

درجلسات مشاوره و روانشناسی با نوجوان، درمانگر کمک می­کند تا نوجوان تغییراتش را بپذیرد، آن را دوست داشته باشد و بداند که دیگران هم تغییرات مشابهی را پشت سر می­گذارند.

نوسانات خلقی:

نوجوانی دوران تغییرات هورمونی شدید و نوسانات خلقی است. خلق یک نوجوان ممکن است میان شادی، عصبانیت، استرس، افسردگی و غم مدام در حال تغییر باشد.

در جلسات مشاوره با نوجوانان، درمانگر از طریق آموزش دادن مهارت هایی به نوجوان کمک می­کند تا بهتر بتواند هیجان های خودش را تنظیم و مدیریت کند.

ابراز فردیت:

نوجوانان در طی تجربه بلوغ متوجه می­شوند که قدم به قدم وارد دنیای بزرگسالی می­شوند و تمایل بسیار زیادی به جدا کردن خودشان از والدین و ابراز فردیت دارند.

طبیعی است که نوجوانان مقداری فاصله بگیرند تا شخصیت مستقلی برای خودشان بسازند و نیازهای خودشان را بشناسند، اما گاهی نوجوانان با رفتارهای پرخطری سعی در ابراز خودشان دارند.

متخصصان روانشناسی نوجوانان کمک می­کنند تا  آنها در راه ساختن فردیت خود کمتر سردرگم باشند و انتخاب های آگاهانه تری داشته باشند.

انواع مختلف روان درمانی نوجوانان:

سه روش اصلی برای روان درمانی نوجوانان وجود دارد: فردی، گروهی و خانوادگی. گاهی افراد از چند روش با هم برای درمان استفاده می­کنند، برای مثال هم به جلسات درمان فردی می روند و هم در جلسات گروه درمانی شرکت می­کنند.

نوع و روش درمان شما بستگی به نوع مشکلتان دارد و متخصص روانشناسی نوجوانان به شما در انتخاب نوع درمانتان کمک می­کند.

درمان فردی:

شما در این جلسات به تنهایی با مشاور در مورد مشکلاتتان صحبت می­کنید. هر جلسه تقریبا 50 دقیقه طول می­کشد.

هر چیزی که  در جلسات فردی می­گویید محرمانه است، مگر اینکه درمانگر دلیل خوبی داشته باشد که ممکن است شما به خودتان یا دیگران صدمه بزنید.

گاهی برای درمانگر کمک کننده است تا با والدین یا مشاور مدرسه شما در مورد موضوعی صحبت کند.

گروه درمانی:

گروه درمانی به شما کمک می­کند تا ببینید دیگر نوجوانان هم سن و سال شما چگونه مسایلشان را حل می­کنند.

شروع کردن گروه درمانی با افرادی که نمی­شناسید ممکن است مقداری اضطراب آور باشد، اما بعد از چند جلسه احساس راحتی بیشتری می­کنید.

معمولا پنج نفر در گروه با حضور یک یا دو تسهیلگر وجود دارند. رهبر گروه موضوعاتی مطرح می­کند و سوالاتی می­پرسد، شما می­توانید سوالات  و ابهامات خودتان را در گروه مطرح کنید و با گروه در مورد آن همفکری کنید.

 جلسات گروه درمانی تقریبا 90 دقیقه طول می­کشد.

خانواده درمانی:

در خانواده درمانی شما و والدینتان (و گاهی اوقات خواهر و برادرتان) با هم به جلسه ی مشاوره می­روید.

با حضور افراد خانواده شما می­توانید مشکلات خانوادگی را با کمک و همکاری همدیگر حل کنید.

اگر از درمانگر خوشم نیامد، چه کار کنم؟

داشتن رابطه ای خوب با روانشناستان یکی از قسمت های مهم درمان بحران های نوجوانی است. اگر با درمانگرتان کنار نمی‌­آیید و نمی­‌توانید ارتباط موثری برقرار کنید، می­‌توانید درمانگرتان را عوض کنید و با روانشناس دیگری فرآیند درمان را شروع کنید.

درمان من چه مدت طول می­کشد؟

اغلب روان درمان گران مدت زمان خاصی را مشخص نمی­کنند. بعضی از مشکلات بسیار سریع حل می­شوند، بعضی دیگر پیچیده ترند و زمان بیشتری احتیاج دارند.

معمولا روند درمان اگر هر هفته یک بار به درمانگر مراجعه کنید، حداقل سه ماه طول می­کشد. برای بعضی از مشکلات ممکن است درمان یک سال زمان ببرد.

نکات مهم برای نوجوانان در مورد جلسه درمان

اگر تا به حال در جلسات درمانی شرکت نکرده اید، بهتر است چند نکته را در ذهنتان داشته باشید:

1. درمانگر مشکلاتتان را برای شما حل نمی­کند:

زمانی درمان برای شما کمک کننده خواهد بود که در رابطه با درمانگر فعال باشید. با صداقت در مورد مشکلاتتان صحبت کنید و برای حل آنها تلاش کنید.

به یاد داشته باشید که یک متخصص روانشناسی نوجوانان با مشکلات دوران سنی شما آشناست و توان درک آن را دارد.

درمانگر از شما حمایت می­کند و راه های مناسبی را برای کار کردن روی مشکلاتتان پیشنهاد می­دهد. اما اگر خودتان برای حل آنها تلاش نکنید، درمان جوابگو نخواهد بود.

2. شما نمی­توانید با درمانگرتان رابطه دوستی یا جنسی برقرار کنید:

هرگونه تماس عاطفی و جنسی درمانگر با شما و یا شما با درمانگر در درمان ممنوع است.

کلام آخر

میزانی از ترس و اضطراب برای ملاقات با روانشناس در نوجوانان طبیعی است.

پیشنهادات زیر می­تواند میزان نگرانی شما را در این رابطه کمتر کند:

1. آگاهی خودتان را از درمان، فرآیندهای آن و انواع مختلف درمان افزایش دهید. کنجکاو باشید و بیشتر یاد بگیرید. هر چه میزان آگاهی­تان افزایش پیدا کند، بیشتر احساس کنترل می­کنید.
2. از افراد متخصص و روانشناسان باتجربه برای حل مسائل و مشکلاتتان کمک بگیرید. روانشناسانی که با دوران نوجوانی و بحران های آن آشنایی دارند.
3. قبل از اینکه در زندگی به مشکل جدی بر بخورید با یک متخصص روانشناسی نوجوانان صحبت کنید و با او و روش درمان­اش آشنا شوید.

نویسنده:

سارا شکرریز

منبع