فهرست مطالب
خانه » مشاوره فردی »
🎧 نسخه صوتی این مطلب را گوش کنید:
نشخوار فکری (Overthinking)؛ وقتی ذهن دست از فکر کردن برنمیدارد
نشخوار فکری یا وسواس فکری یعنی غرق شدن در افکار تکراری، وسواسی و معمولاً بیفایده درباره مسائل گذشته یا آینده. این چرخه ذهنی خستهکننده، نه تنها کمکی به حل مسئله نمیکند، بلکه باعث اضطراب، بیخوابی، کاهش تمرکز و حتی اختلالات روانی میشود.
چرا وسواس فکری خطرناک است؟
- درگیر شدن ذهن با فرضیات و جزئیات بیاهمیت
- بزرگنمایی مشکلات و تصویرسازی منفی از آینده
- تحلیل رفتن انرژی ذهنی و دشوار شدن ارتباط با بیرون
- کاهش اعتمادبهنفس و قدرت تصمیمگیری
- اختلال در خواب، عملکرد روزانه، خلاقیت و روابط
اگر ساکن خارج از ایران هستید میتوانید یک جلسهی پیشمشاوره رایگان داشته باشید تا در انتخاب مشاور متناسب با مسأله و ترجیحاتتان به شما کمک شود.
در درازمدت، افراط در فکر کردن میتواند منجر به افسردگی، اضطراب، وسواس فکری، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و حتی رفتارهای خودآسیبزننده شود.
استرس و فکر زیاد چه رابطهای دارند؟
یکی از علائم بارز اضطراب، ناتوانی در خاموش کردن ذهن است. فرد درگیر نشخوار ذهنی، مدام یک فکر نگرانکننده را مرور میکند و این درگیری، عملکرد روزانهاش را مختل میسازد. واقعیت این است که نگرانی بیدلیل نه جلوی اتفاقات بد را میگیرد و نه کمکی به حل مسئله میکند. برعکس، فقط ما را از زندگی در لحظه حال محروم میسازد.
چطور از چرخه نشخوار فکری خارج شویم؟
- افکارت را بنویس. نوشتن، ذهن را تخلیه و افکار را نظم میدهد؛ تحلیل و اولویتبندی آسانتر میشود.
- زمانی برای نگرانی تعیین کن. روزانه ۱۵ تا ۳۰ دقیقه (ترجیحاً در ابتدای روز) را فقط به فکر کردن درباره نگرانیها اختصاص بده و باقی روز، ذهن را از آنها دور نگه دار.
- حواسپرتی هدفمند. ففعالیتهای ساده مثل تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی، تماس با یک دوست یا حتی خوردن غذای محبوب میتواند ذهن را از افکار تکراری جدا کند..
- با خودت قاطع باش. ووقتی متوجه شدی ذهنت وارد چرخه بیپایان فکر و خیال شده، محکم به خودت بگو: «کافیه!» این یک تکنیک ساده اما بسیار مؤثر است.
- آیا میتونی چیزی رو تغییر بدی؟ ااگر بله، برنامهریزی و اقدام کن. اگر نه، بپذیر. پذیرش ناتوانی در کنترل همه چیز، قدم مهمی در رهایی از اضطراب است..
تمرین لحظه حال (۵–۴–۳–۲–۱)
تمرین «۵-۴-۳-۲-۱» به بازگشت ذهن به اکنون کمک میکند:
- ۵ چیز که میبینی
- ۴ چیز که لمس میکنی
- ۳ صدا که میشنوی
- ۲ بو که حس میکنی
- ۱ طعم که میچشی
اگر نمیتوانی از نشخوار فکری رها شوی، تراپی میتواند مؤثر باشد. رواندرمانگر با تکنیکهایی مثل CBT (درمان شناختی رفتاری) به شما کمک میکند کنترل ذهنتان را دوباره به دست بگیرید.
جمعبندی: کمتر فکر کن، بهتر زندگی کن
همه ما گاهی دچار فکر و خیال اضافی میشویم، اما نشخوار ذهنی اگر مزمن شود، سلامت روان ما را تهدید میکند. با آگاهی، تمرین حضور ذهن و در صورت لزوم کمک گرفتن از تراپیست، میتوان از این چرخه خارج شد و دوباره طعم آرامش را چشید.
