لیلیان گلاس، روانشناسی که اولین بار این اصطلاح را در سال 1995 در کتابش به نام آدم های سمی به کار برد، رابطه سمی را این طور تعریف می کند:

«هر رابطه ای که در آن دو طرف از یکدیگر حمایت نمی کنند، دعوا و بحث در آن دیده می شود و یکی سعی می کند دیگری را تحقیر کند و تحت سلطه بگیرد؛ در آن رقابت دیده می شود و بی احترامی و عدم هماهنگی عنصر لاینفک آن است.»

در حالی که هر رابطه ای ممکن است روزهای بالا و پایین داشته باشد، گلاس بر این باور است که این نوع رابطه به طور مداوم نامطلوب است و افرادی که درگیر آن هستند احساس خستگی و ناراحتی دارند، به نحوی که لحظات بد و منفی در رابطه از لحظات خوب آن پیشی می گیرد.

سایر روانشناسان به این تعریف این نکته را می افزایند که رابطه سمی به لحاظ روحی، عاطفی و حتی جسمی برای یک یا هر دو طرف رابطه آسیب رسان است.

فراموش نکنید که این نوع رابطه لزوما عاشقانه نیست. روابط دوستانه، والد-فرزندی، فامیلی و حرفه ای نیز می توانند در این تعریف شامل شوند.

 

| مطالعه مقاله “مادر سمی کیست و چه ویژگی هایی دارد” حتما بهتون پیشنهاد میشه |

 

نشانه های رابطه ناسالم چیست؟

واضح ترین و جدی ترین نشانه این نوع رابطه وجود هر گونه خشونت، سوءاستفاده و بدرفتاری است که باید هر چه سریع تر به آن پرداخته شود. اما در بسیاری از موارد، نشانه های این نوع رابطه بسیار ظریف تر از این هستند.

اولین و ساده ترین نشانه، ناراحتی مداوم است. اگر در رابطه شما احساس لذت و شادی وجود ندارد و دائما احساس غم، ناراحتی و اضطراب دارید، و به زوج های شاد حسرت می خورید، در یک رابطه سمی قرار دارید.

تغییر منفی در سلامت روان، شخصیت و عزت نفس نیز نشانه های خطر هستند. این تغییرات می تواند شامل اختلالات روانی قابل تشخیص مانند افسردگی، اضطراب، اختلالات خوردن و از این قبیل باشد تا احساس ناراحتی و اضطراب دائمی به خصوص در کنار فرد مورد نظر.

در رابطه‌تان نیز چیزهای زیادی تغییر کرده است. از انجام کارها بدون وجود همسرتان احساس بدی دارید، زیرا فکر می کنید همیشه باید در کنار او باشید. خودتان را وقف او کرده اید و دیگر خودتان نیستید.

به علاوه، نظر خانواده و دوستان نیز باید مهم شمرده شود، به خصوص که معمولا فردی که در یک رابطه سمی قرار دارد، خود آخرین نفری است که متوجه آن می شود.

خلاصی از رابطه سمی

انواع رابطه سمی:

فرد سمی به نحوی رفتار می کند که یک دلیل بیشتر ندارد: او باید همه چیز را در کنترل داشته باشد و در رابطه قدرت مطلق از آن اوست. تقسیم قدرت در این نوع رابطه هیچ جایی ندارد.

با در نظر گرفتن این مورد، در ادامه چند نوع از رفتارهای مخرب در همسران سمی را بررسی می کنیم. این موارد تنها چند مدل از رفتارهای رایج هستند و یک رابطه سمی می تواند اشکال زیادی داشته باشد.

نکته:

در طول متن، از کسی که در معرض رفتارهای سمی قرار گرفته است، تحت عنوان قربانی یاد می شود. اما در واقعیت، این افراد قربانی نیستند، حداقل از این نظر که مانند یک قربانی آنقدر بیچاره نیستند که نتوانند کاری برای رهایی خود از این رابطه انجام دهند.

خلاصی از رابطه سمی

 

تحقیرکننده:

این نوع فرد سمی دائماً شما را تحقیر و مسخره می کند.

در برابر او احساس می کنید عقاید، نظرات و خواسته هایتان احمقانه و مسخره هستند.

او برای مسخره کردن شما در جمع نیز تردید نمی کند. حتی با اینکه بارها از او خواسته اید که دست از تحقیرتان بردارد، به رفتارهایش ادامه می دهد و حتی شما را متهم می کند: «من فقط شوخی کردم، با تو نمیشه شوخی کرد؟

متاسفانه، اگر در طولانی مدت رفتارهای او را تحمل کنید، خودتان نیز به این نتیجه می رسید که نمی توانید تصمیم گیری کنید و کارهایتان احمقانه است. او عزت نفستان را به قدری می گیرد که احساس می کنید بدون او نمی توانید هیچ کاری انجام دهید.

بداخلاق ها:

ما مراجعان زیادی داشته ایم که می گویند به خاظر عصبانیت و پرخاشگری همسرشان از بحث یا مخالفت کردن با او پرهیز می کنند.

کنترل گری با تهدید از روش های سنتی افراد در یک رابطه ناسالم است.

معمولا کسی نمی داند چه زمانی و چه چیزی آنها را خشمگین می کند و فرد دائما در ناامنی زندگی می کند.

معمولا، آنها این روی شخصیت خود را به ندرت در جامعه نشان می دهند و دیگران آنها را فردی خوش مشرب، دوست داشتنی و آرام می دانند.

اگر از آنها دلیل خشمشان را بپرسید، شما را متهم می کنند و می گویند تو کاری می کنی که من را دیوانه می کند.

این سلب مسئولیت از رفتارهای بد، عادت رایج در یک رابطه سمی است.

القاکننده گناه:

کنترل این رابطه با القای گناه به قربانی انجام می شود. وقتی کاری انجام می دهید که او دوست ندارد، به شما احساس گناه می دهد.

گاهی برای القای حس گناه به شما از کس دیگری استفاده می کند، برای مثال، پدرتان تماس می گیرد تا شما را به خاطر رفتارتان مواخذه کند.

وقتی کاری که او می خواهد را انجام دهید، حس گناه را از شما برمی دارد.

گاهی فرد با مثلا حمایت از تصمیماتتان، به طور موقت حس گناه را از شما دور می کند. برای مثال، تصمیم دارید به دانشگاه بروید. او نیز در ظاهر از شما دفاع می کند، اما هر روز با ظرافت به شما یادآوری می کند که در نبودتان چقدر بچه ها دلتنگتان می شوند یا این اواخر به او توجه کافی ندارید.

او به تدریج و با ظرافت، با القای حس گناه به چیزی که می خواهد می رسد.

افراطی ها:

اگر به او بگویید که از چیزی ناراحت یا خشمگین هستید، او به نحوی رفتار می کند که در نهایت می بینید که این شما هستید که در حال دلداری دادن به او هستید.

شاید حتی به خاطر گفتن این مورد که او را ناراحت کرده است، احساس خودخواهی کنید.

در این رابطه ناسالم هیچ وقت توجه و همراهی کافی را دریافت نمی کنید و همه چیز این رابطه یک سویه است.

وابسته ها:

هر چند عجیب است اما یکی از اشکال رابطه سمی این است که فرد سمی به قدری منفعل است که شما باید برای او تصمیم گیری کنید، از رستورانی که شام بخورید تا ماشینی که بخرید.

پیشنهاد مطالعه:  نکات مهم قبل از ازدواج بین فرهنگی

این باعث می شود که شما همیشه مسئول نتایج به بار آمده باشید و اگر حاصل خوبی نداشته باشد به خاطرش تنبیه خواهید شد.

بدین ترتیب همیشه نگران تصمیماتتان هستید و این فشار زیادی روی شما وارد می کند.

عدم تقبل مسئولیت کافی توسط یکی از طرفین در رابطه یکی از اشکال رایج رابطه ناسالم است که باید از آن دوری کنید.

مستقل ها:

«من اجازه نمی دهم کسی من را کنترل کند» شعار آنهاست.

آنها به ندرت به قول هایشان وفا می کنند. می گوید که با شما تماس می گیرد، بچه ها را برای گردش می برد و هزار چیز دیگر، اما به هیچ یک عمل نمی کند.

این نه تنها رفتارهای آنهاست که غیرقابل پیش بینی است، بلکه حتی نمی دانید به لحاظ عاطفی چه سهمی در زندگی آنان دارید.

دائما از آنها می پرسید که چه حسی به شما دارند، آیا جذابید و از این قیبل، اما پاسخشان به قدری مبهم است که همیشه سردرگم هستید.

پاسخی که همیشه دریافت می کنید چیزی شبیه به این است که «پس برای چه کنار تو زندگی می کنم؟ اگر احساسم تغییر کند خودم به تو می گویم!»

اضطرابی که در کنار آنان حس می کنید، به سلامت جسم و روان شما آسیب می زند.

سواستفاده گرها:

آنها معمولا در ابتدای رابطه بسیار جذاب، مودب و خوش مشرب هستند و بدین ترتیب هر چیزی را که بخواهند از شما می گیرند.

آنچه باعث سمی شدن رابطه می شود این است که هیچ وقت شما به اندازه کافی برای آنها کاری انجام نداده اید و اگر کسی را بیابند که کارهای بیشتری برایشان انجام دهد شما را ترک می کنند.

این افراد گاهی کارهای کوچکی برای شما انجام می دهند که البته هزینه چندانی هم ندارد. اما این هدیه نیست، بلکه تعهدی است که به گردن شما می افتد.

اگر روزی سرکشی کنید، هر کاری که تا به حال کرده اند را به چشمتان می آورند و به خاطر قدرنشناسیتان به شما حس گناه می دهند.

ماندن در این رابطه سمی مانند این است که برای یک شکلات چند میلیون پول بدهید. در واقع، از سرمایه گذاری خود چیزی عایدتان نمی شود.

پارانوئیدها:

این یکی واقعا خبر بدی است.

در ابتدای رابطه شاید جذب «غیرت» یا «حسادت» آنها شوید. اما به تدریج می فهمید که این چیزی بیشتر از غیرت است و به مالکیت بدل شده است.

با گذشت زمان، فرد هر روز شکاک تر و کنترل گرتر می شود.

حتی کیلومتر شمار خودرو را چک می کند تا مطمئن شود جای دیگری غیر از محل کار یا دانشگاه نرفته اید. تمام روابط شما با دوستان و حتی خانواده قطع می شود.

او خود را مالک شما می داند.

همسرم گاهی بداخلاق و کنترل گر می شود، آیا من هم در یک رابطه ناسالم قرار دارم؟

به یاد داشته باشید که سمیت این افراد، به وضوح دارای درجاتی است.

ممکن است، گاهی و در فرم خفیف این رفتارها را در رابطه خود ببینید.

به کلمه کلیدی آن دقت کنید: گاهی!

در یک رابطه سمی، این نوع رفتارها یک روال طبیعی و همیشگی دارند. همه ما گاهی از همسر و دوست خود سوءاستفاده می کنیم و او را آزار می دهیم. همه ما گاهی نقش بیچاره را بازی می کنیم یا به دیگران حس گناه می دهیم.

هیچ یک از ما در رابطه خود ایده آل نیستیم.

آنچه باعث تمایز یک رابطه سمی می شود شدت این رفتارها و میزان تکرار آنهاست.

چرا افراد به شکل سمی رفتار می کنند و چرا قربانیان به رابطه سمی ادامه می دهند؟

پاسخ هر دو یکسان است: عزت نفس پایینی که ریشه در ناامنی های فرد دارد.

افراد سمی این طور رفتار می کنند، زیرا باور دارند که دوست داشتنی نیستند و کسی نمی تواند از ته دل خواسته های آنان را برآورده اند.

همسران آنها نیز با این افراد سمی می مانند زیرا باور دارند که دوست داشتنی نیستند و هیچ کس حاضر نیست نیازهای آنان را برآورده کند.

برای خلاصی از رابطه سمی چه باید کرد؟

بسیاری از مراجعان به این امید به ما مراجعه می کنند که با چوب جادویمان، همه چیز را حل کنیم. بدتر از آنها، گروهی هستند که فقط برای دریافت همدردی و شنیدن اینکه «بله، چقدر همسرتان آدم بدی است» به ما مراجعه می کنند.

هر چند این به آنها احساس راحتی و آرامش می دهد، اما فراموش نکنید که موقت است.

مشکل آنجاست که با وجود برخی راه ها برای ترمیم رابطه یا تغییر رفتار فرد سمی، اما بسیاری از مراجعان در انجام این راهکارها تردید دارند، چراکه می ترسند فرد سمی آنها را ترک کند!

اینجاست که شاهد یک تناقض هستیم:

اگر می خواهید رابطه تان با همسر سمی را بهتر کنید، باید در صورت عدم تغییر حاضر به ترک رابطه باشید.

اگر نمی خواهید این کار را انجام دهید، قدرت محدودی خواهید داشت.

همسر سمی بالاخره خواهد فهمید که فارغ از هر کاری که انجام دهد، شما هیچ وقت این رابطه را ترک نخواهید کرد. پس منتظر باشید تا همه چیز خیلی بدتر شود.

پس قبل از آنکه از ما راهکاری برای حل مشکل رابطه سمی داشته باشید، از خود بپرسید که آیا اعتماد به نفس و عزت نفس کافی برای شناخت این را دارم که چه چیزی در رابطه درست یا غلط است و چه زمانی باید از این رابطه خلاص شوم؟

اگر چنین چیزی را در خود سراغ ندارید، به شدت توصیه می کنیم که قبل از تلاش برای ترمیم رابطه، اول برای خودشناسی، بازسازی شخصیت و درمان فردی به یک مشاور یا روانشناس مراجعه کنید.

برای خلاصی از رابطه سمی چه باید کرد؟

دو خبر برایتان داریم:

خبر بد این است که نمی توانید همسرتان را تغییر دهید.

خبر خوب این است که می توانید خودتان را تغییر دهید که بدین ترتیب رفتارتان در قبال همسرتان تغییر می کند و در نتیجه به احتمال زیاد او نیز تصمیم می گیرد رفتارش را با شما تغییر دهد.

آنچه لازم است انجام دهید این است که با رفتار سمی آرام اما محکم مقابله کنید.

این کار در ابتدا با شناسایی رفتار سمی در همسرتان شروع می شود، سپس باید به او بگویید که این رفتار دیگر قابل قبول نیست و رفتارهای بهتری را پیشنهاد دهید که موثرتر هستند. ساده است نه؟

پیشنهاد مطالعه:  زندگی پس از طلاق

ساده است، اما به شرطی که به این باور رسیده باشید که لیاقت آن را دارید که با شما با احترام، همدلی و محبت رفتار شود، در غیر این صورت این رابطه را ترک خواهید کرد.

وقتی برای اولین بار اقدام به مقابله با رابطه سمی می کنید، همسرتان رفتارهای کنترل گر و ناسالمش را تشدید خواهد کرد.

باید بتوانید هر کاری که انجام می دهد را مدیریت کنید.

آرام و محکم باشید و صرفا درخواستتان را برای دریافت رفتار بهتر تکرار کنید.

اگر همسرتان حاضر به تغییر نشد، قطع رابطه به مدت یک ماه را در نظر بگیرید.

سپس، با او حرف بزنید و خواسته هایتان را تکرار کنید و به او بگویید که با وجود این رفتارهای سمی در این رابطه نخواهید ماند.

اگر همسرتان باز هم در برابر تغییر مقاومت کرد، ختم رابطه شاید راه حل نهایی باشد.

چنانچه قول داد تغییر کند، اما باز هم رفتارهایش را از سر گرفت، یک بار دیگر این چرخه را از سر بگیرید.

تلاش هایتان برای تغییر این رابطه زمانی نتیجه می دهد که واقعا آماده ترک رابطه باشید.

پس از قطع کردن رابطه سمی این نکات را فراموش نکنید:

اندوه تان را بپذیرید:

هر قدر هم رابطه شما آزاردهنده بوده باشد، ناراحتی برای وقت و عشقی که در این رابطه خرج کرده اید طبیعی است.

احساستان را بپذیرید و آن را سرکوب نکنید. به خودتان یادآوری کنید که چاره ای ندارید که از این دوره عبور کنید.

اندوه را به عنوان بخشی از این تجربه بپذیرید و به خودتان فرصت بدهید تا جراحت های روانتان بهبود یابد.

واقع بین باشید:

ناراحتی ممکن است شما را به نقطه ای سوق دهد که دوباره سراغ رابطه سمی قبلی بروید و آن را از سر بگیرید.

خاصیت عشق این است عقل را از کار می اندازد.

اگر واقعا می خواهید از دست رابطه ناسالم خلاص شوید باید دست از گول زدن خودتان بردارید و نسبت به او واقع بین باشید.

چنانچه دوباره به فکر بازگشت به رابطه افتاده اید، در این مورد با یکی از اعضای خانواده، دوستی که با او خیلی صمیمی هستید یا حتی مشاور صحبت کنید. او می تواند به شما در تصمیم گیری بر اساس منطق و عقل کمک کند.

حواستان را پرت کنید:

برای رهایی از درد و اندوه کارهای جدیدی را که امتحان کنید که همیشه دوست داشتید، اما زمان و امکانش را نداشتید. با دوستانتان به تفریح بروید.

مدام دلیل سمی بودن رابطه را با خود مرور کنید.

خودتان را دوست داشته باشید:

در اکثر روابط این پایین بودن عزت نفس شما بوده است که باعث سمی شدن رابطه شده و به فرد مورد نظر این امکان را داده است که از شما سوءاستفاده کند.

مهم‌ترین اصل این است که پس از تمام شدن رابطه سمی، ایرادهای شخصیتتان را رفع کنید.

دوست داشتن و احترام به خود را تمرین کنید.

هر روز به خودتان یادآوری کنید که قدر عشق را می‌دانید و در مقابل حق دارید که دوست داشته شوید و رابطه ای سالم داشته باشید.

تقصیر شما نیست، ببخشید:

هر چیزی که در گذشته روی داده است، متعلق به گذشته است. خودتان را به خاطر آن سرزنش نکنید.

در حال حاضر تنها کاری که می توانید انجام دهید این است که به جلو حرکت کنید و از گذشته تان درس بگیرید.

خودتان و همسرتان/دوستتان را ببخشید. تمام اتفاقات بد را ببخشید. نسبت به رفتار پیشین او دلسوز باشید، او را درک کنید و بدانید که همه ممکن است اشتباه کنند.

از این رابطه درس بگیرید:

آیا همیشه دوست یا همسر شما کسی است که شما را آزار فیزیکی می دهد یا از شما سوءاستفاده می کند؟

هر بار که می فهمید وارد یک رابطه ناسالم شده اید، احساس می کنید که وقت و عمرتان را تلف کرده اید و نسبت به آن احساس گناه و شرم می کنید.

اما باز هم مرتبه بعد متوجه می شوید که با فردی مشابه قبلی وارد رابطه شده اید.

چرا همه افراد ناسالم و سمی سر راه شما قرار می گیرند؟ مگر می شود یک نفر تا این حد بدشانس باشد؟

به شما اطمینان می دهیم که اصلا ذره ای به شانستان ارتباطی ندارد.

این شما هستید که به خاطر وجود تله های شخصیتتان جذب افرادی می شوید که سمی هستند.

تله شخصیتی یا طرح واره های زندگی به الگوهای تکرارشونده در ضمیر هر انسانی گفته می شود که توسط پدر، مادر، خواهر، برادر، پدربزرگ، مادربزرگ، دوستان، آشنایان و یا حتی رسانه‌های خبری در او نهادینه شده است.

در حقیقت تله زندگی قالب فکری و ذهنی شماست که معمولا از دوران کودکی به وجود می آید و از همان زمان شروع به تصمیم گیری برای شما می کند.

همیشه دنیا را جای ترسناکی می بینید که آدم ها به شما خیانت می کنند، به همین علت دیدی منفی به دنیا دارید. اما هر بار وارد رابطه می شوید، باز هم با یک آزارگر خیانت کار رو به رو می شوید.

به نظرتان نواقص زیادی دارید، دوست داشتنی نیستید و کسی حاضر نیست به خاطر شما کاری انجام دهد. به همین علت از ترک کردن روابط سمی می ترسید و حاضر به انجام هر کاری برای نگه داشتن فرد در رابطه هستید.

درمان تله های شخصیتی می تواند به شما کمک کند که از گیر کردن در روابط سمی خلاص شوید.

 

| مطالعه مقاله جامع “طرحواره درمانی و کاربردهای آن در درمان اختلالات روانی” حتما بهتون پیشنهاد میشه |

 

تجربه شما از روابط سمی چیست؟ این رابطه چه آسیبی به شما وارد کرد و چطور از آن خلاص شدید؟ نظرتان را با ما در میان بگذارید.

منبع:

healthscopemag

مشاوران متخصص سیمیآروم در حوزه خانواده، ازدواج، زوج درمانی

در صورتی که نیاز به برگزاری جلسه مشاوره آنلاین (تصویری) در حوزه خانواده، ازدواج، زوج درمانی دارید میتوانید با اساتید سیمیآروم وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.

دکتر مهدی بینا

دکتر مهدی بینا
روانپزشک و استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر فرشته موتابی

دکتر فرشته موتابی
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر فرشاد شیبانی

دکتر فرشاد شیبانی
دکترای تخصصی روانشناسی

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر عاطفه سلطانی فر

دکتر عاطفه سلطانیفر
فوق تخصص روانپزشکی کودکان

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر ساره بهزادی پور

دکتر ساره بهزادی پور
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر سعاده ملک عسگر

دکتر سعاده ملک عسگر
دکترای روانشناسی

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر سعید ایمانی

دکتر سعید ایمانی
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

برچسب‌ها:, ,

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است

Avatar