علائم و نشانه های افسردگی که یکی از اختلالات خلقی است که باعث بروز احساس مداوم اندوه و از دست دادن علاقه به اموری می‌شود که فرد پیش از این به آنها علاقه داشته است.
افسردگی انواع مختلفی دارد که شناخته‌شده‌ترین نوع آن افسردگی بالینی یا عمده است. افسردگی در تمام انواع آن بر احساس، تفکر و رفتار فرد تأثیر می‌گذارد و می‌تواند
باعث بروز مشکلات جسمی و روانی شود. علائم و نشانه های افسردگی شامل اختلال در عملکرد روزانه تا گاهی احساس بی‌ارزشی و افکار خودکشی می‌شود.
در ادامه این مشکل و علائم آن را به‌طور دقیق‌تر بررسی می‌کنیم و به روش درمان آن می‌پردازیم.

افسردگی

افسردگی چیست؟

  • اختلالی روانی است که در تمام جهان شناخته شده است.
  • تقریباً یک نفر از هر ده نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
  • بیماری است که هر کسی می‌تواند دچار آن شود.
  • قابل درمان است.

افسردگی چه نیست؟

  • چیزی نیست که بتوان جلوی آن را گرفت.
  • نشانه ضعف و ناتوانی نیست.
  • علائم و نشانه های افسردگی چیزی نیست که همیشه و تا ابد ادامه یابد.

    علائم افسردگی

علائم و نشانه های افسردگی

هر چند افسردگی ممکن است تنها یک‌بار در زندگی هر فرد رخ دهد، اما عموماً مردم آن را بیش از یک‌بار تجربه می‌کنند. در طول اپیزودهای افسردگی، علائم و نشانه‌های افسردگی هر روز، تقریباً در تمام طول روز، حس می‌شوند و معمولاً شامل موارد زیر می‌شوند:

  • احساس غم، اشک ریختن، پوچی یا ناامیدی
  • طغیان خشم، تحریک‌پذیری یا ناامیدی، حتی در مورد مسائل کوچک
  • از دست دادن علاقه یا لذت نسبت به فعالیت‌های عادی مانند رابطه جنسی، سرگرمی یا ورزش
  • اختلالات خواب از جمله بی‌خوابی یا خواب زیاد
  • خستگی و کمبود انرژی، بنابراین حتی کارهای کوچک به تلاش بیشتری نیاز دارند
  • کاهش اشتها و کاهش وزن یا افزایش میل به مواد غذایی و افزایش وزن
  • اضطراب، آشفتگی یا بی‌قراری
  • کندی در تفکر، صحبت کردن یا حرکات بدن
  • احساس بی‌ارزشی یا گناه، چسبیدن به شکست‌های گذشته یا سرزنش خود
  • اشکال در تفکر، تمرکز، تصمیم‌گیری و به یاد آوردن چیزها
  • افکار مکرر در مورد مرگ، افکار خودکشی، اقدام به خودکشی
  • مشکلات جسمی غیرقابل توضیح مانند کمردرد یا سردرد

در بسیاری از بیماران، علائم و نشانه های افسردگی به‌قدری شدید هستند که باعث بروز مشکل جدی در زندگی روزمره فرد، مانند کار، مدرسه، فعالیت اجتماعی یا روابط با دیگران می‌شود. برخی از اشخاص نیز دچار احساس بدبختی و ناراحتی بدون دلیل واضح می‌شوند.

افسردگی

علائم افسردگی در کودکان و نوجوانان

علائم این اختلال در کودکان و نوجوانان مشابه بزرگسالان است، اما می‌تواند تفاوت‌های جزئی با آنها داشته باشد:

  • در کودکان خردسال، علائم و نشانه های افسردگی می‌تواند شامل اندوه، بداخلاقی، اضطراب جدایی، نگرانی، دردهای بدنی، امتناع از رفتن به مدرسه یا کمبود وزن شود.
  • در نوجوانان، این علائم شامل اندوه، پرخاشگری، احساس منفی و بی‌ارزشی، خشم، عملکرد ضعیف در مدرسه، احساس درک نشدن، حساسیت بیش از حد، رو آوردن به مصرف مواد مخدر، سیگار یا الکل، افراط در خوردن و خوابیدن، خودزنی، از دست دادن علاقه به فعالیت‌های روتین، و امتناع از شرکت در فعالیت‌های جمعی می‌شود.

تشخیص اینکه رفتار ناراحت‌کننده در یک کودک فقط بخشی از رشد او است یا مشکلی است که باید با یک متخصص سلامت روان در میان گذاشته شود، کار دشواری است. اما چنانچه علائم و نشانه‌ها در فرد برای هفته‌ها و ماه‌ها ادامه داشته باشند یا کودک به مسئله‌ای دچار شده است که با زندگی روزمره وی، نه تنها در خانه بلکه در مدرسه و در ارتباط با دوستان، تداخل پیدا کرده والدین باید با یک متخصص حوزه بهداشت تماس بگیرند.

علائم افسردگی در میانسالان و افراد مسن

افسردگی یک اختلال عادی با افزایش سن است و هرگز نباید نادیده گرفته شود. متأسفانه، گاهی افسردگی در افراد مسن نادیده گرفته می‌شود یا خود آنها تمایلی به دریافت کمک ندارند.

تحقیقات متعددی گزارش کرده‌اند که افسردگی با بدتر شدن شرایط افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی، دیابت، و سکته قلبی همراه است. افسردگی می‌تواند درمان این دسته بیماری‌ها را پیچیده‌تر سازد، از جمله اینکه مراقبت از خود و دریافت کمک ضروری را برای فرد مبتلا دشوار می‌سازد. در افراد مسن، علائم و نشانه های افسردگی ممکن است با نحیف شدن اشتباه گرفته شود یا با مشکلات مربوط به افزایش سن اشتباه گرفته شود. تشخیص نشانه ها و دریافت کمک از سوی متخصص اولین گام در درمان است و می‌تواند تفاوت زیادی در کیفیت زندگی بیمار داشته باشد.

  • اشکال در حافظه
  • تغییر شخصیت
  • دردهای جسمی
  • خستگی، از دست دادن اشتها، اشکال در خواب، بی‌علاقگی به رابطه جنسی (بدون دلیل مرتبط با مصرف دارو یا ابتلا به یک بیماری جسمی)
  • تمایل به ماندن در خانه، به جای رفتن به مهمانی یا انجام کارهای جدید
  • افکار خودکشی به خصوص در مردان

نکته:

توجه داشته باشید که هر کسی که افسرده شده باشد، لزوماً تمام علائم فوق را تجربه نمی‌کند. در برخی از افراد تنها چند علامت دیده می‌شود، در حالی که برخی دیگر دچار بیشتر این علائم می‌شوند. برای تشخیص ابتلا به افسردگی اساسی چند علامت مداوم همراه با خلق گرفته باید در فرد دیده شود. اما افرادی که دچار تنها برخی از علائم هستند، ممکن است به درمان افسردگی زیر نشانگان (subsyndromal) نیاز داشته باشند. شدت و تکرار علائم و طول مدت علائم در هر فرد و نوع خاص بیماری وی متفاوت است. علائم بسته به مرحله بیماری نیز متفاوت خواهد بود.

آیا افسردگی است یا اختلال دوقطبی؟

اختلال دوقطبی شامل تغییر و نوسان شدید در خلق‌وخو، افکار و رفتار می‌شود. این اختلال دارای فازهای شیدایی و افسردگی است که البته لزوماً پشت سر هم و به‌صورت تناوبی رخ نمی‌دهند. همین حالت در مورد مبتلایان به افسردگی نیز رخ می‌دهد. افسردگی به‌صورت اپیزود ممکن است یک فرد را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، علائم یک فرد مبتلا به اختلال دوقطبی مشابه افسردگی است. این باعث می‌شود که تشخیص را دشوار کند.

 فرد مبتلا به اختلال دوقطبی دارای دوره‌های شیدایی است که در آن حس بسیار خوبی دارد، نیاز به خواب در او بسیار کم می‌شود، دچار هجوم افکار و رفتارهای تکانه‌ای می‌شود. وجود این علائم و برخی دیگر می‌تواند وجه افتراقی این دو اختلال از یکدیگر باشد.

علائم و نشانه های افسردگی و ریسک خودکشی

افسردگی یکی از ریسک فاکتورهای مهم برای اقدام به خودکشی است. ناامیدی و حس بیچارگی شدید موجب می‌شود که بیمار برای رهایی از آنها به خودکشی فکر کند. اگر فرد افسرده‌ای را در یکی از نزدیکان و عزیزان خود می‌شناسید، در مورد علائم و نشانه های خودکشی در او هوشیار باشید:

  • حرف زدن در مورد کشتن یا آسیب رساندن به خود
  • ابراز ناامیدی، بیچارگی و گیر کردن
  • مشغولیت بیش از حد به مرگ
  • رفتار بی‌پروا، مانند کسی که آرزوی مرگ دارد (رد کردن چراغ قرمز، عبور از خیابان بدون توجه به خودروها)
  • تماس با افراد یا سر زدن به آنها برای خداحافظی
  • سروسامان دادن به امور (تعیین تکلیف اموال، روشن کردن تکلیف بازماندگان، اتخاذ ترتیبی برای مراقبت از بازماندگان خردسال یا وابسته به فرد)
  • گفتن حرف‌هایی مانند (همه بدون من خوشحال‌تر خواهند بود)، (کاش من نبودم)
  • تغییر خلق ناگهانی از بسیار افسرده به شاد و آرام

نکته:

در موارد زیادی از خودکشی افراد، از سوی اطرافیان شنیده‌ایم که از خودکشی فرد اظهار ناباوری و تعجب کرده‌اند. اطرافیان معمولاً اعلام کرده‌اند که متوفی این اواخر حتی بیشتر از قبل خندان بود. این تغییر خلق باعث شده اطرافیان به این تصور بیافتند که فرد مشکلی ندارد و همه‌چیز خوب است. بنابراین، تغییر خلق ناگهانی از افسرده به بسیار شاد و خندان باید مورد توجه اطرافیان افراد افسرده قرار گیرد.

علائم و نشانه های افسردگی به تفکیک جنسیت

افسردگی در زنان و مردان نیز می‌تواند متفاوت بروز کند.

مردان به دلیل کلیشه‌های رایج در جامعه از جمله عدم بروز احساسات بیشتر از زنان در معرض خطر افسردگی و پنهان کردن آن قرار دارند. مردان به‌ندرت ممکن است علائم افسردگی را نشان دهند و از احساس ناامیدی و بیچارگی در خود حرف بزنند. آنها احساس منفی خود را به شکل ابراز خستگی، تحریک‌پذیری، خشم، مشکلات خواب و بی‌توجهی به دیگران نشان می‌دهند. رو آوردن به مواد مخدر، پرخاشگری نسبت به خانواده و رفتارهای بی‌پروا نیز در آنان مشاهده می‌شود. عدم ابراز مشکل می‌تواند به افزایش ریسک خودکشی در مردان بیانجامد.

زنان برخلاف مردان، نشانه های افسردگی را به شکل بیان حس گناه، غذا خوردن بیش از حد یا کمتر از میزان مورد نیاز بیان می‌کنند. به دلیل تغییرات هورمونی زنان بیشتر از مردان در معرض خطر افسردگی قرار دارند. این تغییرات می‌تواند به دلیل دوره پریود، بارداری و یائسگی باشد. همچنین، افسردگی پس از زایمان یک نفر از هر هفت زن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

انواع افسردگی

افسردگی انواع مختلفی دارد و در هر کس شدت و ضعف دارد. شدت علائم و نشانه های افسردگی می‌تواند روش درمان و طول آن را برای هر کس متفاوت سازد.

افسردگی خفیف و متوسط

رایج‌ترین شکل افسردگی هستند و هر کسی در زندگی خود حداقل یک‌بار دچار آن شده است. این شکل از افسردگی خود را به احساس غم، بی‌انگیزگی و بی‌حوصلگی برای انجام امور روزمره نشان می‌دهد. به‌تدریج، علائم باعث کاهش اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس در فرد می‌شوند.

افسردگی مزمن

نوعی افسردگی با شدت متوسط است که بیمار در بیشتر روزها احساس اندوه می‌کند اما دوره‌هایی از خلق‌وخوی طبیعی و خوب نیز دارد. علائم افسردگی مزمن به‌شدت افسردگی عمده (اساسی) نیست، اما طول دوره بیماری بیشتر است (حداقل دو سال).

برخی از بیماران دوره‌هایی از افسردگی عمده را نیز در کنار افسردگی مزمن تجربه می‌کنند که از آن به افسردگی دوگانه یاد می‌شود. کسی که دچار افسردگی مزمن است، شاید حس می‌کند همیشه همین خلق‌وخو را داشته است و این بخشی از شخصیت اوست که این به دلیل طول دوره بیمار است.

افسردگی عمده/اساسی

این شکل از افسردگی کمتر از نوع خفیف و متوسط آن شایع است و علائم آن بسیار شدید است. عدم درمان آن می‌تواند باعث تشدید شرایط بیماری و پیچیده‌تر شدن آن شود.

افسردگی آتیپیک

برخلاف نامش رواج زیادی دارد. این شکل از افسردگی به این معناست که حالت افسردگی فرد می‌تواند در پاسخ به حالات مثبت بروز پیدا کند. علیرغم نام آن، افسردگی غیرمعمول رواج زیادی دارد. این اختلال بر احساس، افکار و رفتار بیمار تأثیر می‌گذارد و می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات روانی و فیزیکی شود. ممکن است فرد را در انجام فعالیت‌های روزمره دچار مشکل کند و حتی ممکن است به این بیندیشید که زندگی ارزش زندگی کردن را ندارد.

فردی که دچار این شکل از افسردگی است، در مواجهه با اخبار مثبت و وقایع خوب افسرده می‌شود. علل وراثتی و تفاوت شیمی مغز در بروز بیماری مؤثر است.

افسردگی پس از زایمان

علائم و نشانه های افسردگی پس از زایمان حدود 4 هفته پس از تولد نوزاد شروع می‌شود. افسردگی پس از زایمان طیف وسیعی از تغییرات جسمی و روحی را در زنانی توصیف می‌کند که تازه صاحب فرزند شده‌اند. علت آن می‌تواند افت ناگهانی تغییرات هورمونی باشد که بعد از تولد نوزاد رخ می‌دهد. تقریباً تمامی مادران دچار آن می‌شوند اما حدود ده درصد از آنان علائم را با شدت بیشتری تجربه می‌کنند.

اختلال خلقی فصلی

اختلال خلقی فصلی (SAD) نوعی افسردگی است که با شروع فصول می‌آید و می‌رود. این اختلال به خصوص در اواخر پاییز و اوایل زمستان شروع می‌شود و در بهار و تابستان از بین می‌رود. اپیزودهای افسردگی مرتبط با تابستان نیز ممکن است رخ دهد؛ اما نسبت به اپیزودهای زمستانی این اختلال کمتر شایع است.

اختلال خلقی فصلی (SAD) به‌عنوان یک اختلال جداگانه محسوب نمی‌شود. این اختلال نوعی افسردگی است که الگوی فصلی تکراری را از خود نشان می‌دهد. برای تشخیص SAD، افراد باید به مدت حداقل دو سال تمام معیارهای افسردگی اساسی (major depression) را هم‌زمان با فصول خاص (در ماه‌های زمستان یا تابستان) از خود بروز دهند. افسردگی‌های فصلی باید بیشتر از هر نوع افسردگی غیر فصلی دیگری تکرار شود.

سخنی از سیمیاروم

علائم و نشانه های افسردگی در هر فرد می‌تواند متفاوت بروز کند. شدت و طول دوره بیماری نیز در هر فرد متفاوت است. از این رو، روش‌های درمانی نیز می‌تواند متفاوت باشد. روش‌های درمانی می‌تواند طیفی از روش‎های غیر دارویی شامل ورزش، تغییر سبک زندگی و حمایت‌های خانوادگی باشد.

اگر روش‌های غیر دارویی اثربخش نباشد، لازم است که بیمار به روانشناس یا مشاور مراجعه کند. در برخی از بیماران روان‌درمانی و مشاوره می‌تواند برای درمان افسردگی مؤثر باشد. اما برخی از بیماران به درمان‌های دارویی نیز نیاز دارند. درمان دارویی زمانی ضروری است که شدت علائم در زندگی روزمره فرد اختلال ایجاد کرده است و ریسک خودکشی یا آسیب زدن به دیگران وجود دارد. هر یک از روش‌های درمانی، به شرط انتخاب درست، می‌تواند موجب تخفیف علائم و در نهایت درمان کامل اختلال شود.

امیدواریم که به بسیاری از سؤالات و ابهامات شما در مورد افسردگی و نشانه های آن پاسخ داده باشیم. چنانچه سؤال یا ابهامی برای شما باقی مانده است، در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.

منبع:

https://www.helpguide.org/articles/depression/depression-symptoms-and-warning-signs.htm

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/symptoms-causes/syc-20356007